درپهن دشت سخن پارسی ودرقلمرو فاخر و سیر وسفر درنماد و نمودهای عینی وذهنی آن، بهاریه سازی سهم عمده ای دارد واین از خصایص استثنایی زبان پارسی است که در هیچ حوزه فرهنگی دیگری این گونه به چشم نمی خورد.
اززمان ظهورحنظله بادغیسی (203 هجری قمری) وبعدها رودکی، منوچهری و فرخی تا جلوه های درخشان نغز دراندیشه تابناک حافظ و سعدی ونظامی، این ویژگی درهر تحول طبیعت رنگ ولعاب تازه ای به خود گرفته، هرچند شعرتابع متغیرهای درونی وگاه انتزاعی خود نیز می باشد. اما ناچار برمی گردیم به همان تعریف اجماعی اتفاقي که می گوید هر متن و پدیده ای برای ورود به آسمان زلال و آبی شعر نیاز به عبور از دو فرآیند و مسیر اصلی را دارد. مسیرنخست برپایه تعریف معروف ومشهور بنا شده است که می گوید: « شعر حادثه ای است که در زبان روی می دهد ودرحقیقت گوینده شعر با شعر خود عملی در زبان انجام می دهد. اما، مسیر دوم آن چیزی است که به نوع تماشا ونگاه شاعر به پیرامون خود بازمی گردد و شعر ابتدا در ذهن و نگاه شاعر به پیرامون خود باز می گردد و سپس در ضمیر خلاق او صیقل می خورد و سرانجام در زبان تجلی می یابد که به فراخور حال وتوان شاعرش ازاتفاق ها، بازی ها وکارکردهای زبان نیز بهره می گیرد.
ازسیدیعقوب ماهیدشی که در بسیاری موارد ازافادات گویش لکی منسوب به مردم دلفان لرستان بهره مند است بهاریه ای به چشم می خورد که درردیف بهترین منظومه های ساخته شده در این راستا است.
کاربرد واژه های برگرفته از عناصر زنده طبیعت وطبیعت جاندار و هویت بخشی به ناشناخته ترین پدیده های موجود از عمده ترین وجوه کاری اوست.
زادگاه ومدفن سیدیعقوب منطقه ای است موسوم به «سامره» واقع درقسمت شرقی ماهیدشت و گواور سرحد کرمانشاهان ولرستان. گویش ولهجه مردم ماهیدشت ترکیبی است ازلکی وکردی که در بین زبان شناسان به گوش کرمانجی معروف است. گویشی که در لایه های درونی آن واژه های سره پارسی و زبان اوستا و پهلوی دوران باستان وجود دارد. بهاریه معروف سید یعقوب، شناسنامه انواع گل و پرندگان موجود در طبیعت است. از هر بیت ومصرع آن رایحه ای خاص به مشام می رسد که تا اعماق روح و روان را معطرمی سازد. وزن پرطنطنه و پخته و سخته در بحر رمل متمن محذوف آن در قالب موسیقایی وترنم و توان بخشی نوا کم نظیراست.
این شما و این منظومه یا بهاریه دلکش:
هَین له شادی دوستداران هم ژَصُنع داوری
شابهار آما ژَ نو فرش زمین کرد، اخضری
غرش ابربهاری ژآسمان خیزا ژنو
هم جهان پیر بُرنا بی ژَ بادِ صرصری
جن و انس و وحش و طیرو مار و مور وآدمی
کله شان مَس بی ژَ بوی نوبهارِ عَنبری
قیره سَر سوزِ و بورچین صو ژَ گولاوان سار
هَم ژنو پِر بی سَراوان ژَ اَو بتانِ چون پری
قیژه قاز و قلنگ، هم گوش گردون کِردَ کَر
لَقلَقان، نقاره خوان، لَم روی قصرِ قیصری
فوج بلبل، جمع کوگان، ای ژباغ و او ژ راغ
ای وقهقه، او وچهچه سنج و نای وسنجری
طفرل و شنقار ولاچین، واشه و شاهین و شور
بو تفرج، فوج بسته، تاو و چرخ چنبری
طوطی و طاووس و قمری مرِخ باغ کوهسار
هریکی سازی و نازی، نغمه سازِ دلبری
مختصر مجموع مرِخان، دسته دسته، فوج فوج
گَر ژ باغ و گه ژ راغ و گه نَه شاخِ عرعری
بویِ روح افزای شوبود، کم نسارکوهسار
بَومَدی، هردَم که برگِ مادران مادری
زنبق و خشخاش و ریحان، گل حنایی شَستپَر
دسته دسته، جمع بسته، اصغری و احمری
بیدمشک و گل قرنُفل، گل بنفشه، گل گلاب
گل اشد بو، کاسنی گل، گل شقایق، جعفری
ارغوان ونرگس ونسرین و یاس ویاسمن
سون و لولا وسنبل، لاله های احمری
گل شقایق جغدآسا، کنج دیواری ودنج
کاسه نَه اسودی پرکرده ژ آب کوثری
کاج و شمشاد وصنوبر، عَرعَر و سروسمَن
سرافرازان، سرکشیده تاو و چرخ خاوری